أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

فهرست و مقدمه 78

قانون ( فارسى )

قرابادين ) در اين كتاب ، انواع پادزهرها ، قرص‌ها ، شربت‌ها و مانند آنها شرح داده شده‌اند . در اين كتاب ، حدود 650 داروى مركب توضيح داده شده است . « 1 » قانون كتاب بسيار بزرگ و حجيمى است . اما نظر به اهميت آن در پزشكى دوره اسلامى ، نسخه‌هاى خطى متعددى از آن در ايران و ساير نقاط جهان وجود دارد . نظر به اهميت بسيار زياد كتاب ، و تأثير آن در تكوين مكتب پزشكى اروپا ، چاپ‌هاى بسيارى از آن ، پس از ترجمه به زبان‌هاى اروپايى در اروپا انجام شد ( در مورد اين ترجمه‌ها در ادامه سخن خواهيم گفت ) . به‌طورى كه مىتوان ادعا نمود قانون ، يكى از نخستين كتاب‌هاى تأليف شده توسط انسان است كه بعد از كتاب مقدس ( عهدين ) در ابتداى تأسيس صنعت چاپ ، به طبع رسيده است . ( در مورد تاريخ چاپ‌هاى متعدد اين كتاب نيز در ادامه سخن خواهيم گفت ) گزارشى اجمالى از موجودى نسخ خطى قانون در كتابخانه‌هاى ايران : 1 - در كتابخانه ملى ملك تهران ، روىهم‌رفته ، 13 نسخه خطى موجود است كه ، قديمىترين نسخه از مجموع نسخ خطى موجود در كتابخانه ملك ، مربوط به دست‌نويسى متعلق به قرن ششم ( كتابت شده در سال 561 ق . ) است كه از آغاز تا پايان فن پنجم از كتاب ششم را شامل مىشود . اين دست‌نويس از جمله كهنترين نسخ قانون به‌شمار مىرود . از جمله نسخ كامل كتاب قانون در اين كتابخانه نسخه‌اى متعلق به قرن هفتم ( كتابت شده در سال 680 ق . ) مىباشد . « 2 » 2 - در كتابخانه مركزى آستان قدس رضوى ( مشهد مقدس ) روىهم‌رفته 20 نسخه خطى ، به صورت نسخ كامل يا بخش‌هايى از كتاب موجود است . بايد اذعان داشت كه اين مجموعه يكى از بهترين مجموعه‌هاى دستنويس‌هاى قانون است كه در كتابخانه خاصى نگهدارى مىشود . از جمله دستنويس‌هاى موجود در اين كتابخانه ، دو دست‌نويس كامل از كتاب ، متعلق به قرن نهم و دست‌نويسى از آنكه بسيار نفيس مىباشد و البته تنها شامل كتاب پنجم قانون است ، متعلق به قرن هشتم ( كتابت شده در سال 736 ) است مىتوان ياد كرد . « 3 » 3 - كتابخانه مجلس شوراى اسلامى ( تهران ) ، روىهم‌رفته 22 نسخه ، از جمله دست‌نويسى

--> ( 1 ) . براى گزارشى كلى از ساختار كتاب - مهدوى ، ص 188 - 190 ؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، ذيل مدخل ابن سينا ، پزشكى . ( 2 ) . براى گزارشى از نسخ خطى موجود در اين كتابخانه و مشخصات آنها - افشار و دانش‌پژوه ، ج 1 ، ص 561 - 564 . ( 3 ) . براى گزارشى از نسخ خطى موجود از اين كتاب در اين كتابخانه ن . ك : عرفانيان ، ص 385 و 404 .